Ο καρκίνος του προστάτη αποτελεί μία από τις πιο συχνές μορφές καρκίνου στους άνδρες, ιδίως μετά την ηλικία των 50 ετών. Πρόκειται για μια νόσο που, αν διαγνωστεί εγκαίρως, έχει πολύ καλές πιθανότητες αντιμετώπισης, καθώς εξελίσσεται συνήθως με αργό ρυθμό. Ωστόσο, στα αρχικά του στάδια, είναι συχνά ασυμπτωματικός, γεγονός που καθιστά τον προληπτικό έλεγχο ζωτικής σημασίας.
Παρόλο που δεν υπάρχει τρόπος να προβλέψει κανείς με απόλυτη ακρίβεια ποιοι άνδρες θα αναπτύξουν καρκίνο του προστάτη, υπάρχουν ορισμένα σημάδια που θα πρέπει να μας κινητοποιήσουν. Η έγκαιρη αναγνώρισή τους μπορεί να οδηγήσει σε ταχύτερη διάγνωση και αποτελεσματικότερη θεραπεία.
Συμπτώματα που σχετίζονται με την ούρηση
Ο προστάτης βρίσκεται ακριβώς κάτω από την ουροδόχο κύστη και περιβάλλει την ουρήθρα, τον σωλήνα μέσω του οποίου αποβάλλονται τα ούρα από το σώμα. Έτσι, οι πρώτες αλλαγές που μπορεί να εμφανιστούν συνδέονται άμεσα με την ούρηση:
- Συχνοουρία: Μία από τις πιο χαρακτηριστικές ενδείξεις που μπορεί να παρατηρήσει κάποιος είναι η αυξημένη ανάγκη για ούρηση, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια της νύχτας (νυκτουρία).
- Δυσκολία στην ούρηση: Μπορεί να εμφανιστεί είτε ως αργή και ασθενής ροή ούρων, είτε ως αίσθηση ότι η κύστη δεν αδειάζει πλήρως.
- Διακοπτόμενη ούρηση: Η αδυναμία να διατηρηθεί συνεχής ροή των ούρων μπορεί να είναι πρώιμο σημάδι προβλήματος στον προστάτη.
- Πόνος ή αίσθημα καύσου κατά την ούρηση: Αν και λιγότερο συχνό, είναι ένα σύμπτωμα που μπορεί να συνοδεύει και άλλες προστατικές παθήσεις, όπως η προστατίτιδα.
- Αίμα στα ούρα (αιματουρία): Η παρουσία αίματος, ακόμα και σε μικρή ποσότητα, δεν είναι φυσιολογική και πρέπει να διερευνηθεί άμεσα.
Σεξουαλικά και άλλα γενικά συμπτώματα
Εκτός από τις αλλαγές στη λειτουργία του ουροποιητικού συστήματος, ο καρκίνος του προστάτη μπορεί να επηρεάσει και τη σεξουαλική υγεία ή να συνοδεύεται από πιο γενικά συμπτώματα:
- Δυσκολία στη στύση (στυτική δυσλειτουργία): Ο προστάτης παίζει ρόλο στην παραγωγή του σπέρματος, και οι αλλαγές στη λειτουργία του μπορεί να επηρεάσουν την ποιότητα ή τη διάρκεια της στύσης.
- Πόνος κατά την εκσπερμάτιση: Ορισμένοι άνδρες αναφέρουν δυσφορία ή πόνο κατά τη διάρκεια της εκσπερμάτισης.
- Αίμα στο σπέρμα (αιμοσπερμία): Αν και σπάνιο, είναι ένα σύμπτωμα που δεν πρέπει να αγνοείται.
- Πόνος ή δυσφορία στη λεκάνη, την πλάτη ή τους γοφούς: Αν και αυτό το σύμπτωμα εμφανίζεται συνήθως σε πιο προχωρημένα στάδια, ορισμένες φορές μπορεί να εκδηλωθεί νωρίτερα.
- Ανεξήγητη απώλεια βάρους ή κόπωση: Όπως και σε άλλες μορφές καρκίνου, η ανεξήγητη απώλεια βάρους μπορεί να είναι ανησυχητικό σημάδι.
Τα παραπάνω συμπτώματα δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι κάποιος έχει καρκίνο του προστάτη. Μπορεί να σχετίζονται με άλλες καταστάσεις, όπως η καλοήθης υπερπλασία του προστάτη ή η προστατίτιδα. Όμως, εάν τα παρατηρήσετε, είναι σημαντικό να μας συμβουλευτείτε.
Πρόληψη και διαγνωστικές εξετάσεις
Η έγκαιρη διάγνωση μπορεί να σώσει ζωές, γι’ αυτό είναι σημαντικό οι άνδρες άνω των 50 ετών (ή από τα 45 εάν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό) να συζητούν με τον γιατρό τους για τις προληπτικές εξετάσεις. Οι βασικές διαγνωστικές μέθοδοι περιλαμβάνουν:
✔ Δακτυλική εξέταση προστάτη: Απλή και γρήγορη κλινική εξέταση που μπορεί να ανιχνεύσει αλλαγές στο μέγεθος ή την υφή του προστάτη.
✔ PSA (Προστατικό Ειδικό Αντιγόνο): Αιματολογική εξέταση που μετρά τα επίπεδα μιας πρωτεΐνης που παράγεται από τον προστάτη.
✔ Βιοψία προστάτη: Εάν οι εξετάσεις δείξουν πιθανές ανωμαλίες, μπορεί να χρειαστεί βιοψία για επιβεβαίωση της διάγνωσης.
✔ Υγιεινός τρόπος ζωής: Μια ισορροπημένη διατροφή, η τακτική άσκηση και η διατήρηση ενός υγιούς βάρους μπορεί να μειώσουν τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του προστάτη.
✔ Ψυχολογική υποστήριξη: Η διάγνωση του καρκίνου μπορεί να έχει συναισθηματικό αντίκτυπο. Η υποστήριξη από ειδικούς ή ομάδες ασθενών μπορεί να βοηθήσει σημαντικά.
Ο καρκίνος του προστάτη είναι μια νόσος που εξελίσσεται αργά, αλλά όταν εντοπίζεται έγκαιρα, οι πιθανότητες επιτυχούς θεραπείας είναι ιδιαίτερα υψηλές. Η ενημέρωση, η προληπτική εξέταση και η έγκαιρη διάγνωση είναι τα καλύτερα «όπλα» στην αντιμετώπισή του.
Εάν παρατηρήσετε οποιοδήποτε από τα παραπάνω συμπτώματα, μην το αμελήσετε! Η έγκαιρη διάγνωση σώζει ζωές.
Γεώργιος Ν. Κυριάκου, MD, PhD, FEBU
Διευθυντής Κέντρου Ελάχιστα Επεμβατικής Ουρολογίας, Ιατρικό Αθηνών
Έμμισθο Διδακτικό Μέλος Ιατρικής Σχολής Στρασβούργου, IRCAD/EITS